Elisabeth Eybers - Geschiedenis Boekerij

Elisabeth Eybers was een toegewijde lezer, vooral van poëzie en woordenboeken. Zij had veel boeken, maar tijdens verhuizingen en aan het eind van haar leven heeft zij veel boeken afgestoten, terwijl haar erfgenamen ook boeken uit haar boekerij voor eigen gebruik hebben gekozen. Ongeveer 2000 boeken zijn bewaard gebleven en zijn door bemiddeling van een aantal mensen in de zogenaamde Eybers-kamer in het Zuid-Afrikahuis (ZAH) terechtgekomen waar ze zijn beschreven in een omvangrijke catalogus. Een verkorte en bewerkte weergave van deze catalogus is vanaf 13 oktober 2012 online beschikbaar op de website van het Zuid-Afrikahuis. De uitgebreide catalogus kan na overleg met de eindredacteurs door onderzoekers in het ZAH worden ingezien. De boekerij is na overleg en op afspraak toegankelijk.

 

December 2007

De Eybers-erfgenamen mevrouwen Elisabeth Bradley, Marita en Jeanne Wessels schenken de boeken van hun moeder aan het Zuid-Afrikahuis nadat dr. Hans Ester (Universiteit Nijmegen en schrijver van o.m. Het helende woordPoëzie en proza van Elisabeth Eybers, 1989) contact met ze had opgenomen.

 

7 februari 2008

Verhuizing van de boeken van de Eybers-woning aan de Stadionkade 17 I, Amsterdam naar de Keizersgracht 141 te Amsterdam onder leiding van Corine de Maijer (bibliothecaris ZAH) met medewerking van onder anderen Gerhard Bruyns, Vincent Kuitenbrouwer en Simon Vierstra. Prof. dr. Ena Jansen (VU en bijzonder hoogleraar Zuid-Afrikaanse letterkunde, Universiteit van Amsterdam en schrijfster van o.m. Afstand en verbintenis. Elisabeth Eybers in Amsterdam, 1996 en 1998) documenteert met foto’s de plaats van alle boeken in haar boekenkasten.

 

Voorjaar 2008

Uitpakken en ordenen van de boeken in het ZAH door mevrouwen Aafke van Strien (vrijwillige medewerkster SAI-bibliotheek) en Nora van Koeverden Brouwer: in de Lundia-boekenkasten van mevrouw Eybers, gebaseerd op de fotografische documentatie. 

 

Najaar 2009

Een uitgebreide catalogus wordt gemaakt door Sophie Koelemeij en Nels Fahner, studenten Nederlandse letterkunde van de Universiteit Leiden, onder begeleiding van hun docent dr. Eep Francken (toenmalig bestuurslid van het SAI). Aantekeningen en gevonden documenten zoals foto’s zijn hierin aangeduid.  Deze catalogus is alleen in de bibliotheek van het Zuid-Afrikahuis raadpleegbaar.

 

Februari 2010

Advies Ena Jansen en prof. dr. Olf Praamstra (Universiteit Leiden en toenmalig bestuurslid van het SAI) dat de catalogus voor Online-publicatie verkort moet worden.

 

2012

Een verkorte en gewijzigde versie van de Koelemeij/Fahner-catalogus wordt gemaakt door Tiny Kraan (voormalig documentaliste Afrika Studiecentrum, Leiden). De boekerij wordt in deze catalogus naar genre en taalgebied geordend.

 

13 oktober 2012 - Eybers-symposium

De verkorte geordende catalogus van de bibliotheek van Elisabeth Eybers (eindredactie Ena Jansen en Corine de Maijer) gaat online.

De Commissie Zuid-Afrika van de Maatschappij der Nederlandse letterkunde en het Zuid-Afrikahuis organiseerden ter gelegenheid hiervan een symposium met medewerking van Ena Jansen, kenner van Eybers’ leven en werk; Lisa Kuitert, hoogleraar boekwetenschap UvA; en Marisa Botha (MNM Universiteit, Port Elizabeth en winnaar van de Elisabeth  Eybersbeurs 2012). Eep Francken interviewde Tiny Kraan. Er was gelegenheid om de boekerij in de Eyberskamer te bezichtigen.

 

Maart – juni 2014

Wegens de verbouwing van het Zuid-Afrikahuis kan de Eybers-kamer niet behouden blijven. Meer dan de helft van de ca. 2000 boeken moet noodgedwongen worden afgestoten. NALN in Bloemfontein wil graag een gedeelte overnemen. Onder leiding van Ena Jansen worden alle boeken doorzocht: alle papiertjes, foto’s en dergelijke voorwerpen worden door haar en bibliotheekmedewerker Beatrijs Tilkema-Fokke uit de boeken gehaald en afzonderlijk bewaard onder vermelding van de vindplaatsen. Besloten wordt welke boeken in Amsterdam in het vernieuwde Zuid-Afrikahuis zullen terugkomen, welke naar NALN in Bloemfontein gaan en welke afgestoten kunnen worden. Laatstgenoemde categorie,  boeken die geen uniek literair-historisch belang hebben, worden aan belangstellenden beschikbaar gesteld tijdens een zogenaamde “Meeneem”-dag in mei. De rest verhuist met de bibliotheek mee naar de tijdelijke opstelling in Alkmaar.

 

Januari 2015

Guido van den Berg, directeur van het Zuid-Afrika Huis, zorgt voor de verzending van de boeken bestemd voor NALN in samenwerking met Otto Liebenberg, directeur NALN.

 

Oktober 2015

Nadat de boeken uit Amsterdam bij NALN ontvangen en uitgepakt zijn, vindt een huldigingsgelegenheid enkele maanden later in Bloemfontein plaats op 13 oktober, precies drie jaar nadat de catalogus van haar boekerij in 2012 online ging. 2015 is het eeuwjaar van Elisabeth Eybers (1915-2007). De overdracht van een gedeelte van de Eybers-boekerij alsook persoonlijke items zoals haar typemachine, een stoel en haar bril wordt gevierd. Prof. dr. Ena Jansen is de gastspreker en ook Otto Liebenberg, uittredende directeur van NALN, houdt een toespraak. De organisatie van de avond is in handen vanNola Doré, Gerda Stroebel, Annelien Diedericks en andere personeelsleden van NALN. Zij dragen zorg voor het inrichten van een Eybers-kamer in het NALN-gebouw. Zie http://www.litnet.co.za/ena-jansen-oor-elisabeth-eybers-die-literere-dubbelburger/

 

Februari 2016

Het gedeelte van de Eybers-boekerij dat in Amsterdam behouden is gebleven, heeft een plaats gekregen in het nieuwe Zuid-Afrikahuis en kan worden ingezien op afspraak.

Zuid-Afrikahuis    Keizersgracht 141-C    1015 CK Amsterdam Nederland    tel: +31-20-6249318    fax: +31-20-6382596