Recensie

Big data van Anne Vegter

29 april 2021
Auteur: Francine Maessen
Foto: ZAH

Delen:

Met Big data zet Anne Vegter zichzelf in het rijtje van dichters als Margaret Atwood en Louise Glück, door vrouwelijke mythologieën te herschrijven tot confessionele poëzie. Atwood deed dat in You Are Happy (1974) bijvoorbeeld al met het personage van Circe, Vegter neemt hiervoor Medea ter hand – en Ingrid Jonker.

Big data is opgedeeld in drie delen: ‘Hoe Europa doen (interview)’, ‘Big data (gedichten)’ en ‘Medea 2.0 (monoloog)’. In de praktijk zijn het allemaal gewoon gedichten, al zijn bij het eerste en het laatste deel wel sporen van de aangekondigde vorm terug te vinden. Het eerste deel gaat volledig over de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, door haar stijl en zelf gekozen levenseinde vaak vergeleken met Sylvia Plath. In ‘Hoe Europa doen’ horen we een boze Jonker, die vertelt over haar reis naar Europa en de mannen in haar leven: haar lief in Zuid-Afrika, Jack Cope, André Brink in Parijs, en haar vader met wie ze een moeizame relatie heeft. Dit keer geen nuance en omfloerste woorden, maar Jonker die haar ei kwijt moet:

            Ze zeggen dat verledens schuld hebben.
           Ik had inderdaad een vader die ik echt niemand zou toewensen.
           Eentje die nooit te beroerd was om mij te ontmoedigen.
           Hij was het soort mislukte Afrikaanse schrijver van wie niemand nog een titel weet.
           Dus die had de pest in dat ik zomaar floep beroemd werd met mijn gedichten.

Vegter schuwt het niet om heftige onderwerpen zoals abortus te bespreken, en focust hierbij op de eenzaamheid die Jonker gevoeld moet hebben om die alleen het hoofd te moeten bieden.

           Dus ja toen kwam er zo’n big African mamma aan te pas
           Met een roestige pin en groenbruine toverthee.
           Dat werd spoelen en prikken, woow.
           Voor zulke pijn héb je niet eens een woord.
           En Jack de hele tijd de andere kant uit kijken, natuurlijk.
           Die kon niet tegen bloed.
           Laat ook maar.

Opvallend is het taalgebruik waarmee Jonker wordt weergegeven. Met duidelijke spreektaal en moderne uitroepen (zie bovenstaande ‘woow’ en ‘floep’) wordt ze buiten het vacuüm van de geschiedenis geplaatst en is haar verhaal er ook eentje van de moderne vrouw.

Het tweede deel van de bundel, ‘Big data (gedichten)’, is meer hermetisch. Verschillende thema’s lijken hier door elkaar te lopen, zoals intimiteit, dierenrechten, de dood, sociale media. De vermenging maakt het soms onduidelijk waar de individuele gedichten over gaan, maar ze lijken als geheel goed samen te werken.  

‘Big data (gedichten)’ is echter maar van korte duur en verreweg het grootste deel van de bundel bestaat uit ‘Medea 2.0 (monoloog)’. Net als in het eerste deel zien we in de titel al dat we te maken hebben met een herschrijving van het verhaal van een vrouw, alhoewel Medea minder direct naar voren komt dan de historische Ingrid Jonker. Medea is eerder het archetype van de bedrogen vrouw, dan de exacte figuur die we kennen uit de Griekse mythologie. De overeenkomsten zitten in het vreemdgaan van de man, de destructieve reactie van de vrouw die desondanks haar man ook niet echt kwijt wil, en de kinderen die daar tussenin komen te zitten. Het roept heftige beelden op van slaande ruzies en vechtscheidingen:

           hem halverwege laten bungelen
           uithongeren
           versterven
           of aan je hakken omhooghengelen 
           ik help je niet
           vader van mijn liefsten
           verschrompel in je droge riool

Vegter kaart het traumatische aspect van bedrog en vechtscheidingen en schuwt geen moment de intensiteit van de emoties die daar bij komen kijken. Dit versterkt het sterk confessionele karakter van de gedichten. Hier geen kalme omschrijvingen of overwegingen, maar pure expressie.

Big data is een sterke, maar ook hele emotionele bundel. Daar moet je van houden, doch voor de liefhebbers van confessionele poëzie en feministische herschrijvingen, is het een aanrader.

Anne Vegter, Big data. Dichtenbundel. Amsterdam: Querido, 2020. ISBN: 9789021417257. Prijs: € 16,99

Meer nieuws

17 november 2026, Persbericht
Anniek Meinders nieuwe directeur van het Zuid-Afrikahuis 
Per 1 januari 2027 treedt Anniek Meinders aan als directeur van het Zuid-Afrikahuis. Zij brengt ruime ervaring in de culturele en wetenschappelijke wereld mee en, geboren in Zuid-Afrika, ook een persoonlijke band met het land.  Anniek Meinders is historica en heeft een lange carrière in de wereld van wetenschap, kunst en cultuur. Na ruim twintig […]
3 november 2026, Evenement
Resistance and resilience: Black (Queer) Women’s Voices in Poetry
Join us for an evening of poetry, performances and conversation, celebrating the work of Yonwaba Matshobotiyana, winner of the 2025 Africa Thesis Award! Yonwaba won the Africa Thesis Award of the African Studies Centre, Leiden University, for her master’s thesis on the resurgence of Black women’s voices in South African poetry. She completed her thesis […]
2 november 2026, Actueel
Afrikadag 2026: Wij doen mee!
Dit jaar staat de dag in het teken van “The Future is Here”. Dit is de gedachte dat de toekomst van Afrika geen belofte voor later is, maar een realiteit die nu al vorm krijgt: van jonge bewegingen die regeringen ter verantwoording roepen tot ondernemers, NGOs en instituties die op eigen voorwaarden onderhandelen en bouwen. […]

Bezoekadres

Keizersgracht 141-C
1015 CK Amsterdam
+31(0)20-6249318

Openingstijden

Vragen en afspraken

Neem contact op

Volg ons