ANBI

INFORMATIE M.B.T DE ANBI-STATUS VAN DE STICHTING ZUID-AFRIKAHUIS NEDERLAND.

  1. Naam van de instelling
  2. KvK-nummer en RSIN of fiscaal nummer
  3. Contactgegevens
  4. Doelstelling
  5. Hoofdlijnen actueel beleidsplan
  6. Bestuurssamenstelling
  7. Beloningsbeleid
  8. Verslag uitgeoefende activiteiten 2017
  9. Financiële verantwoording 2017 

1. Naam van de instelling

Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland

2. Kvk-nummer en RSIN of fiscaal nummer

Het KvK-nummer van de Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland is 41216025 

Het fiscaal nummer van de Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland is 2565821 

3. Contactgegevens

Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland
Keizersgracht 141-C
1015 CK Amsterdam
tel. (020) 6249318
e-mail: vandenberg@zuidafrikahuis.nl

4. Doelstelling

De Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland heeft ten doel:

(1) Het bevorderen van de banden tussen Nederland en Vlaanderen enerzijds en Zuid-Afrika anderzijds in ruime zin, in het bijzonder culturele; de economische belangen in Zuid-Afrika en voorts al hetgeen in de ruimste zin daarmee verband houdt, daartoe behoort en/of bevorderlijk kan zijn;
(2) het bevorderen van de kennis en studie van de Afrikaanse taal en cultuur; de geschiedenis van Zuid-Afrika en het verrichten van al hetgeen met het vorenstaande verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn.

5. Hoofdlijnen actueel beleidsplan

De Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland is voortgekomen uit de vroegere Nederlands-Zuid-Afrikaanse Spoorwegmaatschappij (NZASM). De stichting werd opgericht in 1909.

De stichting tracht haar doelstelling te bereiken door het Zuid-Afrikahuis in stand te houden en diverse instanties te subsidiëren die nauw aan haar verwant zijn. Concreet betekent dit bijvoorbeeld het in stand houden van de bibliotheek en het archief van het Zuid-Afrikahuis, het organiseren van evenementen en publiciteit en incidentele subsidies aan bijvoorbeeld het Festival voor het Afrikaans. Structurele subsidies worden verstrekt aan de Stichting Studiefonds voor Zuid-Afrikaanse Studenten en het SASNEV in Zuid-Afrika (Suid-Afrikaanse Sentrum vir Nederland en Vlaandere; Kaapstad).

De Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland is de initiator en financier van het Woordenboek Afrikaans en Nederlands, dat na ongeveer tien jaar werk in 2011 werd voltooid.

Het beleid van de Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland voor de jaren 2017 – 2018 zal worden uitgevoerd in overeenstemming met de statuten van de stichting. De Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland heeft de ANBI-status en zal haar baten ten goede doen komen aan de culturele doelstellingen, die voortvloeien uit de statutaire verplichtingen.

Derhalve zal de Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland doorgaan met het jaarlijks financieel ondersteunen van  zusterorganisaties, zoals het SSF en het SASNEV. Wat de publiciteit betreft heeft de Stichting een ambitieus plan geinitieerd om een website te lanceren waar het Afrikaans en het Nederlands, naast elkaar, als lingua franca fungeren. Doel is het bevorderen van de vanzelfsprekendheid van het Afrikaans en Nederlands in het culturele en economische verkeer. 

De Stichting is leerstoelhouder (en dus financier) van de bijzondere leerstoel ‘Zuid-Afrikaanse literatuur, cultuur en geschiedenis’ aan de Universiteit van Amsterdam. Tevens ondersteunt de stichting de bijzondere leerstoel ‘Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij’ aan de Universiteit van Gent.

Het pand Keizersgracht 141 te Amsterdam, waar de bibliotheek en het archief van de stichting zijn gevestigd, is eigendom van Zuid-Afrikahuis VOF (50 % SZAHN en 50 % DBZA (DieBurger Zuid-Afrikahuis BV, onderdeel van de Naspers-groep). Beheer en exploitatie van bibliotheek en archief zijn en blijven geheel in handen van de Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland.
 

In 2016 zijn een aantal trajecten gestart op het gebied van (gedeeltelijke) digitalisering van tijdschriften en archieven in het kader van het overheidsproject ‘Metamorfoze’. Uniek erfgoed op het gebied van de historische betrekkingen tussen Nederland en Zuid-Afrika wordt hierbij voor de toekomst zeker gesteld.

6. Bestuurssamenstelling

Het bestuur van de Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland wordt gevormd door de volgende personen:

Dhr. J. Schinkelshoek
Jhr.mr. M.L.E. Storm van ’s Gravesande, vice-voorzitter
Drs. G. van den Berg, ambtelijk secretaris en directeur van het Zuid-Afrikahuis
H.V. van Strien, penningmeester
Drs. F. Burgers, vice-voorzitter
Prof. Dr. G. Harinck
Lic. A. Buyse
Mr. A. Waaijer
Mr. B.W. Hopperus Buma
Mr. J. Calmeijer Meijburg – van Reekum

7. Beloningsbeleid

De Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland heeft thans vijf medewerkers in dienst (van wie de meeste parttime) om noodzakelijke werkzaamheden te verrichten (bibliotheek, archief, organisatie kleinschalige evenementen, administratie, directie, beheer pand Keizersgracht 141). Inzet van betaald personeel wordt altijd getoetst aan de minimaal noodzakelijke werkzaamheden. Het beloningsbeleid sluit aan bij gebruikelijke salariëring in de culturele sector.

De bestuursleden van de Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland doen hun werk onbezoldigd en krijgen ieder jaar een kleine tegemoetkoming voor gemaakte onkosten.

8. Activiteiten in 2017 

Activiteiten in 2017

In dit bestuursverslag is een korte opsomming gegeven van de activiteiten van de stichting in 2017. Meer informatie is opgenomen in het Jaarverslag dat ingaat op alle activiteiten door en in het Zuid-Afrikahuis in 2017.

Tentoonstelling in het Rijksmuseum

In het Rijksmuseum in Amsterdam vond de tentoonstelling ‘Goede Hoop’ plaats. Deze tentoonstelling probeerde op genuanceerde wijze een indruk te geven van vier eeuwen geschiedenis met betrekking tot de relatie Nederland - Zuid-Afrika. Een aantal voorwerpen uit het Zuid-Afrikahuis, zoals een plaquette van Paul Kruger, vlaggen van de Boerenrepublieken en een flink deel van de foto-collectie over de geschiedenis van de Nederlands Zuid-Afrikaanse spoorwegmaatschappij, werden uitgeleend. Veel Vrienden van het Zuid-Afrikahuis waren geïnteresseerd in deze tentoonstelling. Een exclusieve opening voor Vrienden op 31 maart werd door 250 mensen bezocht.

De “nieuwe” stichting en haar begunstigers

Dit is het tweede verslag van de “nieuwe” stichting, de rechtsopvolger van de Stichting ZASM en (feitelijk) de Nederlands Zuid-Afrikaanse Vereniging  De stichting kent geen leden meer, maar de Vrienden zijn onmisbaar en wij zijn blij met het feit dat de transformatie nauwelijks tot opzeggingen heeft geleid.

Speciaal voor onze begunstigers

Vrienden krijgen niet alleen het magazine Spectrum, dat vier keer per jaar verschijnt, maar ook probeert het Zuid-Afrikahuis door middel van een aantal exclusieve bijeenkomsten iets bijzonders voor hen te doen. Zo was er in 2017 de avond in het Rijksmuseum en later, op zaterdag 18 maart, onder leiding van de journalist Murray La Vita, een discussie met de schrijver en academicus Jonny Steinberg over zijn boek ‘Midlands,’ dat over de gevreesde plaasmoorde gaat.  

Een nieuwe bijzonder hoogleraar op de Leerstoel en een Leerstoel in Gent

In een gezamenlijke vergadering op 17 mei maakten de leden van het bestuur en leden van de Raad van Advies kennis met de nieuwe bijzonder hoogleraar Zuid-Afrikaanse letterkunde, cultuur en geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, mw. dr. Margriet van der Waal. De inaugurele rede van mw. Van der Waal heeft op 15 juni 2018 plaatsgevonden.

Daarnaast werd besloten bij te dragen aan een initiatief van de Universiteit van Gent om te komen tot de instelling van een jaarlijks terugkerend gasthoogleraarschap ‘Zuid-Afrika: talen, literaturen en maatschappij’. De stichting heeft zich voor een periode van drie jaar gecommitteerd tot financiële deelname. Op 10 oktober 2017 hield de eerste gasthoogleraar, dr. Hein Willemse, in Gent zijn oratie die handelde over de ‘inclusiviteit van het Afrikaans.’ De voorzitter en de directeur gaven daar acte de présence.

Digitalisering van een deel van de archieven
In 2017 besloot het Bureau Metamorfoze van de Koninklijke Bibliotheek dat zij op grond van de Financieringsregeling Metamorfoze Archieven en Collecties 2015 onze aanvraag voor conservering en digitalisering van de collectie Arbeidsmigratie 1880 – 1940 uit de archieven te honoreren. Het gaat om ca. 25 meter uniek archiefmateriaal.

Voertaal

In 2017 is een experiment van twee jaar voorbereid om in 2018 een website in het leven te roepen (www.voertaal.nu), waarbij het Nederlands en Afrikaans als een soort lingua franca naast elkaar worden gebruikt. Hiertoe werd een samenwerkingsovereenkomst gesloten met het Zuid-Afrikaanse LitNet.
 

Onze website in een nieuw jasje

De website van het Zuid-Afrikahuis (www.zuidafrikahuis.nl) werd in 2017 geheel vernieuwd en aangepast aan de nieuwste eisen van vormgeving en content. Meer dan waard om eens te bezoeken.


FINANCIËLE GANG VAN ZAKEN EN ANBI STATUS

De resultaten

Zoals uit de staat van baten en lasten blijkt behaalde de stichting in 2017 een resultaat van
€ 54.639 negatief. In 2016 was dit € 210.637 positief. De omslag wordt geheel veroorzaakt door de koersresultaten op onze beleggingen. Zoals bekend is zijn wij voor de financiering van onze activiteiten vrijwel geheel afhankelijk van de opbrengsten uit beleggingen. De kosten bleven, over het geheel bezien, vrijwel gelijk. Ook de balansverhoudingen vertoonden geen grote schommelingen.

Beleggingsstatuut

In 2017 is een beleggingsstatuut tot stand gekomen. In dat statuut wordt ingegaan op de aan beide beleggingsadviseurs gegeven mandaten. Bij de formulering staat voorop dat de doelstellingen van de stichting, als verwoord in de statuten en zoals uiteengezet in de jaarrekening, het beste worden gediend met een “matig defensief” ingerichte portefeuille. Expliciet is onze adviseurs gemeld dat niet mag worden belegd in tabak, wapenfabricage, (zwaar) milieubelastende industrie en zaken waarbij kinderarbeid betrokken zou kunnen zijn.

De blik vooruit

Het is zinvol om van tijd tot tijd na te denken over de wijze waarop de stichting haar missie in daden omzet en of herijking wenselijk is. In 2018 zijn inmiddels intensieve (bestuurs)bijeenkomsten geweest die moeten leiden tot besluitvorming over het doen en laten van de stichting in de komende jaren. Nieuwe vormen van fondswerving maken nadrukkelijk deel uit van de discussies. We verwachten in het najaar van 2018 tot een afronding te komen.

ANBI status

De ANBI-status van de stichting vereist dat de stichting 90 % van haar baten besteedt aan haar doelstellingen. Feitelijk houdt dat in dat het vermogen van de stichting, afgezien van incidentele mutaties door erfstellingen en dergelijke, mag groeien met het inflatiepercentage. De nu in gang gezette processen van heroriëntatie (zoals in dit verslag verwoord) vormen een basis voor de jaarlijkse (interne) toets op onze ANBI-status.

BESTUUR

Het bestuur van de stichting kwam in 2017 vijf maal bijeen. Eén van de onderwerpen van gesprek was de opvolging van de voorzitter, Mr. Jan Donner. Na een langjarige bestuursperiode gaf hij aan dat het tijd werd uit te zien naar een opvolger. Na een zorgvuldige procedure werd tijdens de bestuursvergadering van 2 november 2017 de heer Jan Schinkelshoek als nieuwe voorzitter benoemd. Gedurende de procedure liet het bestuur zich ook adviseren door de Raad van Advies. Tijdens de nieuwjaarsreceptie op 6 januari 2018 werd de overdracht formeel beklonken. Bestuur, medewerkers en anderen betrokkenen bij het Zuid-Afrikahuis zijn de heer Donner dankbaar voor het vele werk dat hij in de afgelopen jaren voor het Zuid-Afrikahuis heeft verricht. Het bestuur heeft er alle vertrouwen in dat het met de heer Schinkelshoek een goede, nieuwe voorzitter heeft gekozen.
 

ONDERSTEUNINGEN

Ook in 2017 continueerde de stichting haar subsidies aan het SASNEV (Suid-Afrikaanse Sentrum vir Nederland en Vlaandere) en de Stichting Studiefonds voor Zuid-Afrikaanse Studenten SSF. Een belangrijk en langlopend project van het SASNEV  was het schoolboekenproject, met de naam ‘Eenders Anders’. Het betreft een leergang die in het (Afrikaanstalige) onderwijs in Zuid-Afrika gebruikt zal gaan worden om aandacht te vestigen op de overeenkomsten tussen het Nederlands en Afrikaans en belangstelling te wekken voor de Nederlandse en Vlaamse cultuur. Op 14 september 2017 werd de leergang in het Zuid-Afrikahuis gepresenteerd door de directeur (bestuurshoof) van SASNEV, mw. Eureka Barnard.
 

PERSONEEL

In 2017 had de stichting vijf medewerkers in dienst:
Drs. G. van den Berg (secretaris van de stichting en directeur Zuid-Afrikahuis)
Mw. C. de Maijer (bibliothecaris)
Mw. T. B. Tilkema - Fokke (assistent-bibliothecaris)
Mw. J.A. Stobbe, archivaris
Mw. I.M. Vermeij, coördinator evenementen

In 2017 kon het Zuid-Afrikahuis ook rekenen op de vrijwillige inzet van de dames T. Dorr,
J. Schinkel, A. van Strien en de heer prof. Dr. G.J. Schutte.

Het bestuur is medewerkers en vrijwilligers erkentelijk voor hun inzet in 2017.

VOORUITZICHTEN VOOR 2018

Op bestuurlijk niveau wordt aandacht gegeven aan de opvolging van de onze ambtelijk secretaris, directeur van het Zuid-Afrikahuis. Hij vertrekt per 1 december 2018 wegens het bereiken van de AOW-leeftijd. Daarnaast wordt, zoals eerder gemeld, gewerkt aan een opnieuw doordenken en mogelijk herijken van de activiteiten van het Zuid-Afrikahuis.

Amsterdam, juli 2018

Namens het bestuur,

J. Schinkelshoek, voorzitter
H.V. van Strien, penningmeester

 

9. Financiële verantwoording (2017)